Tragedies achter de statistieken
Een onterecht aan Stalin toegekende uitspraak stelt dat de dood van één mens een tragedie is, die van miljoenen slechts statistiek. In omgekeerde volgorde is deze uitspraak probleemloos van toepassing op het Nederlandse immigratiebeleid. Zolang het over duizenden gaat is het statistiek, maar bij nadere inspectie zijn de individuele gevallen tragedies.
De nieuwste tragedie is die van Mauro Manuel, onlangs door minister Leers veroordeeld tot uitzetting naar Angola. Dit is de uitwerking van het Nederlandse immigratiebeleid: het wegrukken van kinderen uit hun bekende en veilige omgeving, om ze vervolgens te deporteren naar ontwikkelingslanden waar ze taal noch mensen kennen. Een mensenleven wordt hier voor een tweede keer verwoest. We zullen de motieven waarmee de ouders van Mauro hem op het vliegtuig naar Nederland zetten waarschijnlijk nooit kennen. Maar de invloed van ons besluit op een mensenleven verdient het dat we onze eigen motieven grondig onderzoeken.
Want waarom moet Mauro nu weg? Volgens Leers had Mauro ook in Angola opgevangen kunnen worden, en heeft hij daarom geen recht om in Nederland te blijven, ook niet na negen jaar. Achter deze opvatting gaat ongetwijfeld het onzinnige immigrantenquotum van Wilders schuil. Ook voert de PVV aan dat Mauro gelogen zou hebben tijdens zijn asielaanvraag. Ik weet niet hoe de procedure werkt, maar heb het beeld voor me van een angstig en verdwaasd kind, tegenover een bureau met twee norse IND-ambtenaren. Door zijn ouders op het vliegtuig gezet met bestemming onbekend, moet hij tegenover deze vreemden verantwoorden wat hij in Nederland komt doen. Is het dan verwonderlijk dat de antwoorden van zo’n kind niet geheel nauwkeurig zijn? Ik denk van niet
Desalniettemin houdt Leers voet bij stuk. Na de recente aanvaring met Wilders kan de minister zich blijkbaar geen menselijkheid meer veroorloven.
Want daar draait het uiteindelijk om; statistische cijferdwang versus empathische medemenselijkheid. Is Mauro een mens, of een getal in het jaarverslag van de IND? Dankzij Wilders is ons immigratiebeleid verworden tot een oefening boekhouden. Migranten zijn, net als moslims, voor de PVV geen mensen, maar een numeriek beleidspunt waar men onpersoonlijk over kan oordelen. De verdediging van Leers is wat dat betreft ook exemplarisch. Mauro kan niet blijven, omdat dat een precedent kan zetten. Het immigratiequotum mag niet in gevaar komen door de mogelijkheid dat we in de toekomst niet langer kinderen kunnen uitwijzen. De levens van jonge, kwetsbare mensen die hier al een heel bestaan hebben opgebouwd zijn ondergeschikt aan het deportatiequotum van Wilders.
Hoe de affaire Mauro ook uitpakt, het zal voor Leers zeker niet het laatste hoofdpijndossier zijn. Met een beleid dat op stelselmatige wijze mensenlevens verwoest, blijven individuele gevallen altijd tragedies. Alleen door ons handelen uitdrukken in streefcijfers en doelstellingen, kunnen we pretenderen dat het niet over mensen gaat. Alleen door de menselijkheid van de Sahars en Mauro’s in de statistieken te laten verdwijnen, kunnen we onszelf als maatschappij moreel verantwoorden. Daarom blijft het deportatiebeleid kwetsbaar voor het individuele geval. Omdat dat ons confronteert met de menselijke en morele consequenties van ons handelen.
Op ons immigratiebeleid is dan ook een aangepaste versie van het citaat uit de inleiding van toepassing: Wanneer mensenlevens in statistiek veranderen, is er echt sprake van tragedies.
… En om dan nog maar een quote van die andere, Duitse, dictator te gebruiken: “I use emotion for the many, and reserve reason for the few”. Het immigratiedebat vanuit de emotie aangaan is dan ook weinig productief.
Dit wil uiteraard niet zeggen dat er geen redelijke argumenten zijn aan te dragen voor een aangepast asielbeleid…
Ha Joost, leuk dat je nog meeleest
Ik ben het met je eens dat een immigratiedebat voeren vanuit emotie weinig oplevert, hoewel ik wel denk dat emotie een plaats heeft in het uiting geven aan morele verontwaardiging met een beleid. Wat ik met mijn stuk voornamelijk wil uitdrukken, is het verschil in reactie op het beleid in totale zin enerzijds, en de gevolgen van hetzelfde beleid op individuele mensen anderzijds. Daarom denk ik ook dat dit voor Leers niet het laatste probleemgeval is. Zolang het beleid ongewijzigd blijft, zullen deze gevallen blijven opduiken.
Daarnaast vrees ik dat het asielbeleid momenteel gefundeerd is op emotie, en wei het ongegronde ressentiment van Wilders dat aanleiding heeft gegeven tot een immigratiequotum. Zodra we als maatschappij de toelating tot onze samenleving gaan koppelen aan zo’n arbitrair geval in plaats van een zorgvuldige afweging over toelatingscriteria, gaan we wat mij betreft hard de verkeerde kant uit.
Waarbij ik overigens ook nog wel wil opmerken dat het me verbaast dat ons huidige beleid er blijkbaar op neerkomt dat we 9-jarige kinderen zonder probleem terug naar Angola zouden sturen.
Wat ik niet begrijp is hoe er keer op keer tragedies op kunnen duiken. In dat opzicht is het geval van Mauro namelijk totaal niet interessant. Ja, het is naar voor die jongen, en misschien krijgt hij nog mazzel, of misschien wordt zijn leven nu onredelijk veel zwaarder. Maar op de een of andere manier leren wij hier niet van. We zjin het als natie eens dat dit onmenselijk is, maar de algemene lijn verandert niet. Wanneer jaar in jaar uit regels moeten worden gebogen voor individuen, zou je denken dat iemand het in zijn hoofd haalt om de regels zodanig te veranderen, dan het voor de individuen niet meer zover komt. Weg met de hypocritie, Of kinderen sowieso in Nl laten blijven, of buitenlanders allemaal eruit gooien, maar niet een systeem in stand houden waarbij we mensen redenen geven om zichzelf tot ‘schrijnend geval’ te bestempelen.